Multitude

17 januari

Verschilmaker Esther Crabbendam (Bits of Freedom) aan het woord

Als we in de toekomst in een betere wereld willen leven hebben we verschilmakers nodig. Verschilmakers zijn mensen en organisaties die zien dat iets beter, schoner of eerlijker kan en zich daar sterk voor maken. Aan het woord: Esther Crabbendam, campaigner bij Bits of Freedom, de organisatie die opkomt voor digitale burgerrechten.

Wij kennen elkaar eigenlijk van Made By 020.
Ja, daar was ik projectleider toen jullie onze nieuwe website maakten. Ik vond het heel tof om met jullie te bedenken hoe we mbo-ers in Amsterdam online alle tools kunnen aanreiken om straks makkelijker de arbeidsmarkt op te gaan.

Hoe kwam je bij Made By 020 terecht?
Vrij snel na mijn afstuderen ontstond het besef dat onderwijs een sleutelrol speelt in het vormen van een generatie. Ik hield Diversion, initiatiefnemer van Made By 020, daarom al een tijdje in de gaten. Ik vind het knap hoe principieel en resultaatgericht – ook financieel – ze als organisatie zijn. Daar wilde ik onderdeel van zijn, want dat zie je niet veel in het sociale domein.

Voor je bij Made By 020 werkte was je de voorzitter van FNV Jong.
Ja, de jongerenvakbond. Daar heb ik ontzettend veel geleerd. Als voorzitter ben je bijvoorbeeld lid van de Sociaal Economische Raad, dat vond ik heel bijzonder. Ik ben op plekken geweest die uniek zijn voor mensen van mijn leeftijd. Polderen, machtsstructuren; je leert het alleen door het mee te maken. Maar ik ben ook blij dat ik nu heel ander werk doe bij Bits of Freedom. Bij de vakbond is de manier van denken anders – het bestaansrecht van een vakbond is in de praktijk vaak ook het verdedigen van bestaande waarden.

Die lijken me juist nogal aan verandering onderhevig.
Het is lastig om je nu hard te maken voor de toekomstige CAO van deze generatie: wie weet nou hoe we over veertig jaar met pensioen willen? Ik heb eindeloze vergaderingen bijgewoond over of de pensioenleeftijd nou 65, 66 of 67 moet zijn. Onze generatie is volgens mij veel meer gebaat is bij een radicaal ander pensioenstelsel. Ik wilde een aanjager zijn voor de issues die onze generatie aangaan, maar dat type out-of-the-box denken was er lastig door te krijgen. De prioriteiten lagen vaak niet waar ik vond dat ze moesten liggen.

Waar ligt dat aan?
De beslisstructuur bij een vakbond is heel anders, bij elke beslissing moeten meerdere organen hun zegje doen. Dat heeft als voordeel dat je meteen een groot draagvlak hebt, maar het nadeel is dat je geen progressieve voortrekkersrol kunt innemen. Maar als je een lange adem hebt kun je wel degelijk veel verschil maken. Met de actie Young & United hebben we bijvoorbeeld het jeugdloon afgeschaft, waardoor werkende jongeren nu een volwassen loon krijgen.

Nu ben je ook weer met actievoeren bezig. Hoe heb je je daarin ontwikkeld?
Vroeger dacht ik altijd: ik kan alles, als ik er maar hard genoeg voor werk. ‘s Nachts op de radio terwijl ik een bomvolle week had vond ik toen acceptabel. Nu niet meer. Ik heb veel aan dat inzicht, want het werk dat ik graag doe vergt veel energie. Als je de status quo wilt veranderen loop je altijd het risico dat het toch niet lukt. Maar het is wél nodig, want jongeren verhouden zich nu radicaal anders tot de wereld om zich heen. Daar heb ik me bij FNV hard voor gemaakt, vervolgens bij Made By, en nu doe ik dat voor mensen op het internet – iedereen dus.

Veel instanties zijn eigenlijk helemaal niet up to speed om mensen te kunnen faciliteren. De gevestigde orde hobbelt achter de feiten aan, en doet daar mensen mee tekort.

Esther Crabbendam Bits of Freedom

Het lijkt alsof je je heel erg inzet voor mensen in ‘de nieuwe wereld’.
Ik denk ook echt in nieuwe wereld versus oude wereld, conservatief versus progressief. Veel instanties zijn eigenlijk helemaal niet up to speed om mensen goed te kunnen faciliteren. De gevestigde orde hobbelt achter de feiten aan, en doet daar mensen mee tekort. Ik wil me daarvoor inzetten, want de democratie is niet functioneel als er niet geluisterd wordt naar een groot deel van de bevolking.

Hoe kun je je bijdrage leveren als je geen campaigner bent?
Ik ben gefascineerd door burgerlobby’s. Je hoeft geen politicus zijn om iets te veranderen, maar je moet een politicus wel weten te vinden. Als je hem / haar ervan kunt overtuigen dat hij / zij voor jou moet gaan lopen, kun je echt dingen veranderen. Dat is het raakvlak van lobby & activisme waar ik warm van word. En dat is echt niet voorbehouden aan de tabaksindustrie.

Gijs Corstens van Hack Your Future vindt dat maatschappelijke manco’s vragen om slimme tech-oplossingen.
Ja, dat ben ik deels met hem eens. Lang niet alles is met een technisch antwoord op te lossen maar vaak kunnen complexe dingen wel toegankelijker worden. Bits of Freedom zoekt daar ook naar. Wij zijn nu bezig met een tool waarbij iedereen makkelijk zijn data kan opvragen, aanpassen en verwijderen; My Data Done Right. Zo’n tool maakt een complex vraagstuk opeens inzichtelijk, want waar begin je als gewone burger in hemelsnaam? Als je de omvang van het probleem niet kent kun je er ook geen mening over vormen. Ik vind dat een campagne goed gelukt is wanneer mensen hun gedrag aanpassen omdat ze beter geïnformeerd zijn. Als je dat goed doet kun je mensen echt ‘aanzetten’ en draagvlak creëren. Politici volgen dan, want die merken dat een onderwerp leeft.

Activisme is ongelooflijk gebaat bij een heldere communicatiestrategie. Je kunt je inhoud veel verder brengen als het visueel klopt.

Esther Crabbendam Bits of Freedom

Wat is een campagne waar je echt heel trots op bent?
Toen ik bij FNV Jong zat boden veel werkgevers werkervaringsplekken aan tegen een stagevergoeding. Daardoor ontstond scheefgroei, want afgestudeerden kregen zo niet het ‘normale’ salaris waar ze recht op hebben. We openden een meldpunt, en toen daar meldingen over Pakhuis de Zwijger binnenkwam – toch een progressieve plek – ontstond er echt ophef. Daar is een politieke maatregel uit voortgekomen.

En bij Bits of Freedom?
Ik ben in het kader van My Data Done Right bezig met een onderzoek naar femtech-apps zoals cyclustrackers. Achter één zo’n app zit bijvoorbeeld een bedrijf dat eicellen invriest. Als gebruiker denk je dat je een handige app hebt om je cyclus bij te houden, maar je wordt steeds op de hoogte gehouden van de mogelijkheden om je eieren in te laten vriezen, de kosten van zwangerschap op latere leeftijd, en je biologische klok. Als een service gratis is, ben je zelf eigenlijk altijd het product.   

Welke rol speelt branding in wat jullie doen?
Zonder goede branding voelen mensen zich niet aangesproken. Zo simpel is het. Als je wilt dat mensen met je meedoen en zich achter je scharen, moet je het hen makkelijk maken om dat te kunnen doen. Een goed werkende website is daar de allerbelangrijkste stap in. Activisme is ongelooflijk gebaat bij een heldere communicatiestrategie. Je kunt je inhoud veel verder brengen als het visueel klopt.

Onze nieuwsbrief

Geen spam.
Wel up to date
over ons werk.

Gelukt!

Bedankt voor je inschrijving.

Meer talks

Nieuws

Aan tafel voor het nieuwe normaal

We organiseerden het eerste verschilmakersdiner!

Nieuws

Op excursie naar verschilmakers: boeren op zee

Elke drie maanden gaan we op bezoek bij social enterprises waar we meer over willen weten.