Multitude

22 februari

Een interview met verschilmaker Laura van Rutten (Het Klimaatmuseum)

Als we in een betere wereld willen leven hebben we verschilmakers nodig. Verschilmakers zijn mensen en organisaties die zien dat iets beter, schoner of eerlijker kan en zich daar sterk voor maken. Aan het woord: Laura van Rutten, oprichter van Het Klimaatmuseum.

Als je aan een museum denkt, denk je snel aan conserveren en bewaren. Jij wilt vast niet dat Het Klimaatmuseum de laatste plek is waar je een sneeuwvlok in het echt kunt zien.
Klopt, ik hoop dat Het Klimaatmuseum juist bijdraagt aan klimaatverbetering. Liefst kan het museum zichzelf zo snel mogelijk opheffen of alleen nog dienen als een historisch museum waar je oude verbrandingsmotoren kunt bekijken. Maar inderdaad, Het Klimaatmuseum krijgt geen collectie in de traditionele zin. Maar elke tentoonstelling wordt online en digitaal wel uitvoerig gedocumenteerd en gearchiveerd. Dat is vandaag de dag zeker ook een vorm van bewaren. Voordeel van deze manier is dat er geen overvol depot ontstaat met kunstwerken die haast nooit te zien zijn. En het museum wordt gedwongen om steeds na te denken over de relevantie van de getoonde werken. Dat past goed bij een actueel onderwerp als klimaatverandering.

Hoe manifesteert het museum zich nu? Je hebt nog geen vaste locatie.
Meteen nadat ik het museum oprichtte begon ik te vloggen om alvast wat zichtbaarheid te creëren. In elke vlog laat ik een tof kunstwerk te zien. En na een paar maanden stond het museum al op het Klimaatfestival met een pilot: Project 2050. Door middel van een interactieve installatie werden bezoekers uitgedaagd om na te denken over hoe de wereld eruit zal zien in het jaar 2050. We hebben in Nederland namelijk met de Klimaatwet afgesproken dat we in dat jaar bijna geen broeikasgassen meer uitstoten. Hoe ziet een groenere wereld eruit? De installatie is mede door jullie vormgegeven. Te gek, want zo ontstond een nieuwe museale vorm. En die nieuwe vorm viel goed in de smaak bij de bezoekers van het festival, die behoren tot de directe doelgroep van het museum.

Een andere pijler van een museum is educatie. Hoe neem je mensen mee naar dat groene toekomstscenario?
Ik zie het klimaatprobleem eigenlijk vooral als een communicatieprobleem. Kennis an sich leidt niet tot gedragsverandering. Verhalen met emotie en verbeeldingskracht wel. Kunstenaars, designers, performers en andere creatievelingen vertellen die verhalen. Daarom biedt Het Klimaatmuseum hen een podium. En een fysieke beleving heeft nog altijd super veel impact. Daarom vind ik het zo jammer dat het klimaat vooral wordt besproken aan de hand van wetenschappelijke rapporten en grafieken. Hoe belangrijk dat ook is, het raakt niet echt. Het gesteggel van politici rond het Klimaatakkoord draagt ook niet bepaald bij. En die doemscenario’s, daar moeten we ook maar eens vanaf. Het museum probeert juist oplossingsgericht te denken en door middel van interactie op een speelse en laagdrempelige manier bezoekers meer over klimaatverandering te laten ontdekken.

Het is goed dat we niet langer om het klimaat heen kunnen. Tegelijk hebben mensen het gevoel dat ze dingen niet meer mogen.
Een veranderende wereld roept angst, onmacht en frustratie op. Dat is logisch, maar niet echt constructief. Wat kan helpen is op een positievere en creatievere manier communiceren over het klimaat. En een ontmoetingsplek creëren waar mensen met elkaar in gesprek kunnen gaan. Dat biedt rust en vertrouwen. Zo raken meer mensen betrokken. En dat is nodig, want het klimaat is van iedereen. We hebben iedereen nodig op weg naar een duurzame wereld. Ik denk dat een platform als Het Klimaatmuseum daaraan kan bijdragen.

Volgens mij werkt het goed als ‘inconvenient truths’ via cultuur gemeengoed worden.
Het culturele aspect mist nog teveel in het debat over klimaatverandering vind ik. Terwijl cultuur een heel belangrijk onderdeel is van de samenleving. En musea spelen weer een grote rol in het tonen en creëren van die cultuur. Dat doen jullie met Multitude trouwens ook, door te ontwerpen voor verschilmakers dragen jullie bij aan een positieve verandering. Heel fijn dat jullie zorgen voor de branding van Het Klimaatmuseum, dat is echt onmisbaar. Zeker ook omdat communicatie zo’n belangrijk onderdeel is van het museum.

Hoe ziet de toekomst van Het Klimaatmuseum eruit?
De komende drie jaar werk ik met een klein team aan de verdere ontwikkeling en fundering van het museum. Ik zie deze periode als een proeftuin waar met verschillende tentoonstellingen, vormen en locaties wordt geëxperimenteerd. Doel is om uiteindelijk een permanent museum neer te zetten. Hoe weet ik nog niet precies. Misschien wordt het een aldoor reizend museum, misschien trekken we in een bestaand pand; als het maar duurzaam en vernieuwend is. Idealiter breekt het museum uit de traditionele museummuren. Ik wil het museum zo toegankelijk mogelijk maken voor een groot en breed publiek. Musea zijn best hoogdrempelig, en ze doen – vind ik – te weinig met de publieke ruimte. Dat is bij Het Klimaatmuseum juist heel belangrijk. Het Klimaatmuseum komt naar je toe. Het is overal, offline en online. Gewoon te bezoeken vanaf de bank.

Kun je een voorbeeld geven van wat er te zien zou kunnen zijn in Het Klimaatmuseum?
Ik heb onlangs het nieuwste werk van Marina Abramovic gezien. Ze heeft een virtual reality gemaakt over klimaatverandering; Rising heet het. Je zet een bril op en ineens sta je tussen de smeltende ijskappen. Heel indrukwekkend. Dat zou nou bij uitstek een geschikt project zijn voor in Het Klimaatmuseum.

Ik vind het jammer dat het klimaat vooral wordt besproken aan de hand van wetenschappelijke rapporten en grafieken. Hoe belangrijk dat ook is, het raakt niet echt.

Laura van Rutten oprichter Het Klimaatmuseum

Onze nieuwsbrief

Geen spam.
Wel up to date
over ons werk.

Gelukt!

Bedankt voor je inschrijving.

Meer talks

Nieuws

Ambitie, frisse blikken, en een flinke dosis zelfspot: workshoppen met Made by 020

Laat een groep ambitieuze mbo’ers aan maatschappelijke uitdagingen werken, en voor je het weet liggen er verschilmakende oplossingen op tafel.

Nieuws

We lieten ons inspireren door een workshop Story Models

Alleen kennis leidt niet tot gedragsverandering. Verhalen met emotie en verbeeldingskracht wél.