Multitude

18 juni

Een gesprek met verschilmaker Renée Frissen

Als we in een betere wereld willen leven hebben we verschilmakers nodig. Verschilmakers zijn mensen en organisaties die zien dat iets beter, schoner of eerlijker kan en zich daar sterk voor maken. Aan het woord: Renée Frissen, oprichter van OpenEmbassy, de online helpdesk voor nieuwkomers.

Wat is je achtergrond?
Ik heb uit liefde voor de kunst theaterwetenschap gestudeerd, maar kwam er snel achter dat mijn talent ligt in de combinatie onderzoek en activisme. Ik ben er niet voor gemaakt om in mijn eentje achter mijn computer met een onderzoek bezig te zijn, ik wil het veld in. Daarom kwam ik na mijn studie terecht bij Forum, een instituut dat multiculturele vraagstukken in kaart bracht. Daar richtte ik een onderzoeksafdeling op die zich bezighield met de verbeelding van multiculturele vraagstukken. Hoe een multicultureel vraagstuk in woord & beeld gebracht wordt is heel bepalend voor de manier waarop we vervolgens tegen zo’n vraagstuk aankijken.

En toen ben je actieonderzoeker geworden.
Ja, maar eerst ben ik gaan reizen om te onderzoeken hoe sociaal ondernemers in andere landen werken. Ik heb een bak ervaring opgehaald in Berlijn, China, Vietnam en San Francisco, en toen ik terugkwam in Nederland wist ik zeker dat ik bij het Instituut voor Publieke Waarden wilde werken. Het IPW richt zich op multiproblematiek in het sociale domein. De verzorgingsstaat is niet goed genoeg in staat om gezinnen met meerdere problemen (verslaving, schuldhulpverlening, jeugdzorg) te ondersteunen. Waar de overheid gaten laat vallen ontwikkelt het IPW concrete oplossingen. Zo komen mensen uit de problemen. Dat noemen we actieonderzoek.

Kun je daar een voorbeeld van geven?
In Nederland is er 1 systeem voor iedereen. Maar er bestaan geen systemen die altijd voor iedereen werken. Dat maakt verandering lastig, we willen geen uitzonderingen op de regels maken. Tegelijkertijd is een systeem hervormen zo complex dat het jaren duurt voordat er een goed alternatief ligt. Hoe groter het systeem, hoe verder het individu uit beeld verdwijnt. Bij IPW bekijken we wat nodig is vanuit het individu. Dat is goedkoper dan de verzorgingsstaat in zo’n situatie laten aanmodderen.

Welke methode pas je dan toe?
Ik ben een groot voorstander van design thinking binnen het sociale domein. Als ontwerper vraag je aan de gebruiker: wat heb je nodig? Die vraag wordt in het sociale domein te weinig gesteld.

Hoe komt dat?
Vanuit het individu ontwerpen betekent ook dat je veel verschillende variaties in je systeem toe moet kunnen laten. Dat is natuurlijk vervelend, je wilt het liefste 1 methode voor iedereen. Systemen in het sociale domein zijn daardoor niet wendbaar genoeg om op urgente vraagstukken te reageren

Is OpenEmbassy ook als zo’n vraagstuk ontstaan?
OpenEmbassy ontstond toen ik in 2015 bij een noodopvang voor vluchtelingen ging helpen. Ik kon daar niet elke week zijn, maar ik kon wel veel online doen. Toen heb ik de digitale coördinatie op me genomen: mensen aan elkaar linken, roosters maken, zorgen dat er een infrastructuur ontstond waardoor mensen elkaar konden helpen. Veel anderen hadden datzelfde dilemma: wel willen helpen, maar niet altijd op locatie kunnen zijn. Ook signaleerde ik dat zodra nieuwkomers een status kregen, er steeds minder plek voor hen was om om hulp te vragen. In Nederland doen we ontzettend veel voor nieuwkomers, maar zodra ze een verblijfsvergunning krijgen staan ze er toch ook voor een deel alleen voor. Terwijl hun nieuwe leven dan pas echt begint. Toen heb ik me samen met een Syrische programmeur gestort op een online omgeving waar nieuwkomers vragen kunnen stellen en Nederlanders antwoord kunnen geven.

OpenEmbassy bestaat nu 2,5 jaar. Wat heb je geleerd?
Ondanks de negatieve berichtgeving zijn Nederlanders ontzettend betrokken bij nieuwkomers, een hoog percentage Nederlanders doet vrijwilligerswerk. Tegelijk leert de politiek slecht van het verleden. Als we een hoge instroom nieuwkomers hebben is het aan gemeenten om daar ad hoc oplossingen voor te bedenken. Dat gebeurt met de beste bedoelingen, maar zonder kennisfundament. We weten gek genoeg maar heel weinig over wat nu wel of niet werkt als het om de integratie van nieuwkomers gaat. Ook op landelijk niveau zijn er geen lange lijnen, inburgeringsbeleid wisselt heel sterk per kabinet. Daarmee gooi je het kind met het badwater weg.

OpenEmbassy is enerzijds activistisch en anderzijds beleidsmatig constructief. Als actieonderzoeker ga je naast een nieuwkomer staan, niet erboven. Ik ben nog steeds elke week bedden aan het regelen en formulieren aan het vertalen. Zo leer ik precies waar processen niet op elkaar aansluiten. Dat is het succes van actieonderzoek, je ondersteunt mensen en leert tegelijkertijd waar systemen wringen. Bovendien hebben nieuwkomers bij ons daadwerkelijk een stem. Op veel plekken wordt er vóór de nieuwkomers gedacht. Wij willen steeds fundamenteel mét ze denken.

En de oplossing?
Het huidige systeem wordt altijd onderdeel van de oplossing die we voordragen. In die zin zijn we activistische realisten. Het verbeteren van de situatie van 1 persoon moet leiden tot 10 vergelijkbare probleemgevallen minder.

Ik ben een groot voorstander van design thinking binnen het sociale domein. Als ontwerper vraag je aan de gebruiker: wat heb je nodig? Die vraag wordt in het sociale domein te weinig gesteld.

Renée Frissen Oprichter van OpenEmbassy

Je moet veel schakelen met de politiek.
Ik ben moeilijk te plaatsen op het politieke spectrum. Ik ben sociaal betrokken, maar geen voorstander van een grote actieve overheid. Ik zie het liefst een bescheiden overheid met een groot maatschappelijk middenveld. Met veel meer vrijheid voor de individuele nieuwkomers. Ik vind niet alleen uit sociaal oogpunt dat we processen anders moeten inrichten. Ook vanuit liberale overwegingen ben ik ervan overtuigd dat het goedkoper en functioneler kan. Bij OpenEmbassy ondersteunt een heel klein team een heel groot netwerk dat zichzelf organiseert. Dat werkt perfect.

Hoe draagt ontwerp daaraan bij?
De branding voor OpenEmbassy heeft ons van het begin af aan een nuchtere uitstraling gegeven: wij doen wat nodig is zonder het al te softe heldengevoel. We vermijden bovendien altijd het woord ‘helpen’. Gelijkwaardigheid is een kernwaarde bij OpenEmbassy. Onze branding straalt hetzelfde pragmatisme uit dat ik ook inhoudelijk voor ogen heb: er zijn vragen, er zijn antwoorden, die brengen we bij elkaar. Doordat ik vanaf de start met jullie heb kunnen werken is OpenEmbassy een plek geworden die zo gebruiksvriendelijk mogelijk is. Daar ligt echt het succes in besloten, want wij hoeven weinig interventies te doen in hoe mensen elkaar vinden en helpen. Dat soort oplossingen hebben we nodig in het publieke domein.

Daarnaast willen we een lastige, meertalige doelgroep bereiken die niet in een target group-hokje past. Sommigen willen niet mailen, anderen zitten niet op Facebook, we moeten constant nadenken over onze zichtbaarheid. Ook liggen bepaalde kleuren politiek gevoelig. Bij elke doelstelling heb ik ontwerp nodig om te kunnen overtuigen.

Hoe ziet de toekomst voor OpenEmbassy eruit?
We ontwikkelen onze helpdesk door. We willen veel meer mensen aansluiten op onze community. Daarnaast neemt het actieonderzoek een steeds belangrijkere plek in. Dat maakt het namelijk mogelijk om van individuele impact naar systeem-impact te werken. Zo zijn we bezig om een programma te ontwikkelen dat zich 100% richt op werk. Een van de belangrijkste wegen naar integratie is een baan. Dat doe ik samen met een collectief van organisaties, van kleine actieve burgerorganisaties tot de grootste spelers in het veld. Ik kan er nu nog niet teveel over zeggen, maar ik ben er nu al trots op hoe we de ervaring die Nederland al heeft op dit gebied gebruiken om nieuwkomers duurzaam naar werk te begeleiden.

Bekijk hier de animatie die wij maakten om OpenEmbassy uit te leggen.

Onze nieuwsbrief

Geen spam.
Wel up to date
over ons werk.

Gelukt!

Bedankt voor je inschrijving.

Meer talks

Evenement

Multitalks #6 over Code

Thursday 27 September at 18.00

Evenement

Multitalks #6 about Code

Thursday 27 September at 18.00